Blog van Webmaster

De kennis en expertise van Kustwachtmedewerkers blijft essentieel

Een vrachtschip vaart over de Noordzee richting Duitsland. In zijn kielzog vaart een vissersboot. De boot blijft een tijdje achter het vrachtschip hangen. In het Kustwachtcentrum in Den Helder staan alle zintuigen op scherp. Worden hier drugs overboord gegooid en opgepikt? Als de vissersboot vaart mindert, klinkt een alarm: het is MARISA, een systeem dat verdachte maritieme situaties signaleert. Op 2 oktober 2019 oefenden Kustwacht en TNO met MARISA.  

Vissersboten, vrachtschepen, werkschepen die van en naar boor- en olieplatformen varen, militaire oefengebieden, windparken… het is druk op de Noordzee. En die drukte neemt nog steeds toe. ‘Het wordt steeds moeilijker om al die activiteiten te monitoren. MARISA helpt daarbij’, weet Joost Kramer. Hij is voor de Kustwacht coördinator van de MARISA-alert oefening. ‘MARISA is software die de Kustwacht helpt om verdachte maritieme situaties te signaleren. Je kunt de software zó instellen, dat je een signaal krijgt als een schip zich verdacht gedraagt.’

Ali Mohamoud (TNO) geeft uitleg over MARISA aan de aanwezige gasten

Europees project
MARISA – een afkorting voor Maritime Integrated Surveillance Awareness – is een Europees project dat wordt gefinancierd door de Europese Commissie. 22 partners uit 9 Europese landen werken samen om software te ontwikkelen die kustwachtorganisaties helpt om de situatie op zee in de gaten te houden. ‘De Nederlandse partners zijn Kustwacht en TNO’, zegt Joost. ‘TNO leidt de ontwikkeling van de MARISA-software voor de Noordzeetrial, de Kustwacht is als eindgebruiker nauw betrokken.’

‘Marisa helpt om verdachte maritieme situaties te signaleren’

Echte mensen, echte schepen
De software is inmiddels ontwikkeld, maar moet nog wel worden getest. De eerste test was op 12 september vorig jaar, de komende tijd worden op verschillende Europese zeeën de tweede praktijktests georganiseerd. Op 2 oktober was de Noordzee aan de beurt. ‘We wilden heel graag een echte oefening organiseren. Geen simulatie, maar echte mensen, echte schepen en vier relevante en realistische scenario’s.’ En dus wordt een testversie van MARISA geïnstalleerd in het Uitwijkcentrum van de Kustwacht in Den Helder. ‘Dat is de noodlocatie die wordt gebruikt als niet vanuit het Kustwachtcentrum kan worden gewerkt.’ Ook wordt een uitgebreid draaiboek uitgedacht, zijn collega’s van de Kustwacht gemobiliseerd en is gezorgd voor drie deelnemende schepen die de vaarinstructies per scenario uitvoeren.

 

In het Uitwijkcentrum (de noodlocatie van de Kustwacht) is een testversie van MARISA geïnstalleerd

Vier scenario’s
‘Op 2 oktober zijn de vier scenario’s getest. Het eerste scenario had te maken met illegaal duiken bij een wraklocatie, de tweede met het illegaal overzetten van goederen. In het derde scenario moest een overboord geslagen persoon worden opgespoord en in het vierde werd geoefend met het doorgeven van informatie tussen landen. Telkens werd onderzocht hoe de MARISA-software reageerde op de verschillende situaties.’ 


MARISA is software die de handhavers in de toekomst helpt om verdachte maritieme situaties te signaleren

Dronevluchten
De Kustwacht grijpt de praktijkoefening aan om ook het inzetten van drones te oefenen. Joost: ‘We wilden de drones laten vliegen vanaf het strand van Terschelling en vanaf één van de deelnemende schepen. Dat laatste moesten we helaas afblazen: het weer was te slecht om de drones aan boord te laten opstijgen.’ Vanaf het strand lukte het gelukkig wel. ‘De drones hebben meegedaan aan scenario drie: het opsporen van een overboord geslagen persoon. De drones waren uitgerust met een camera. De beelden werden direct doorgestuurd naar een Kusthulpverleningsvoertuig van de KNRM. Die stond op het strand en was voor de oefening ingericht als commandocentrum. In het voertuig konden medewerkers van de Kustwacht en KNRM de beelden bekijken. Ook werden de beelden van de drone doorgestuurd naar het Uitwijkcentrum van de Kustwacht waardoor ook de aanwezigen daar konden meekijken.’

Eerder dit jaar vonden er ook dronetesten plaats aan boord van de Guardian

Voeden met informatie
Joost kijkt tevreden terug op de oefendag. ‘De software van MARISA slaagde erin om de maritieme data te verwerken en om op de juiste momenten een alert te geven.’ Om werkelijk van toegevoegde waarde te zijn voor Kustwachtmedewerkers, moet de software nog wel worden doorontwikkeld. ‘Is een schip bijvoorbeeld verdacht als het 15 minuten stilligt, 30 of misschien wel 45? Of, als het om wraklocaties gaat, binnen welke afstand tot de wraklocatie wil je een schip in de gaten houden? Dat moeten we allemaal nog bepalen.’ Daarbij is de kennis en expertise van Kustwachtmedewerkers essentieel, zegt de coördinator. ‘Zij kunnen het systeem voeden met de juiste informatie.’ 

‘Iedereen ziet potentie in MARISA en de dronevluchten’

Leerpunten
Ook over de dronevluchten is Joost positief. ‘Ondanks het slechte weer hebben we nog wel goed kunnen oefenen op Terschelling. We ontdekten een aantal leerpunten, bijvoorbeeld dat de camera’s waarmee de drones waren uitgerust, niet goed genoeg waren om op zee beelden te maken. Daarnaast hadden de dronepiloten moeite om te bepalen waarop ze zich moesten richten in de zoektocht naar de drenkeling. Het zou heel mooi zijn als de dronepiloten in contact komen met de bemanning van het Kustwachtvliegtuig. Als het gaat om zoekacties op zee, hebben zij een schat aan ervaring. Daar kunnen ze de dronepiloten dus veel over leren.’

 
De software wordt doorontwikkeld en moet gevoed worden met de juiste informatie

Toegevoegde waarde
En de deelnemers? De mensen die uiteindelijk met MARISA – of de drones – moeten gaan werken? ‘Van hen krijg ik eigenlijk alleen maar positieve feedback. Iedereen ziet potentie in MARISA en erkent de toegevoegde waarde van de software.’ De komende tijd vinden in Griekenland, Frankrijk en Italië de andere praktijktesten van MARISA plaats. ‘Ik hoop dat ze daar net zo positief zijn als wij.’

Tekst Maartje Visser (GH+O) & foto's Peter van Aalst

Aanvaring voor oefening op Westerschelde

Twee schepen die in aanvaring komen op de Westerschelde en daarbij komt een hoop olie vrij. Dat was het scenario van de oliebestrijdingsoefening op de Westerschelde. Werkt de planvorming in de praktijk? Dat werd met deze oefening getest. Daarbij waren Rijkswaterstaat, meerdere schepen en het Kustwachtvliegtuig betrokken. De oefening vindt plaats onder de naam 'SCHELDEX'.

Overzichtsfoto van de oefening

Op het water
Het Kustwachtvliegtuig heeft de gehele (fictieve) olieverontreiniging vanuit de lucht in kaart gebracht. Dat zorgde voor een completer overzicht voor de bemanning aan boord van de Frans Naerebout. Dat schip coördineerde op het water de opruiming van de gesimuleerde olie. Bij de oefening waren ook het oliebestrijdingsvaartuig Arca, de Multratug-22, de Belgische sleper Zeeschelde, een politieboot, een Rijkswaterstaat-patrouillevaartuig en de DC Brugge betrokken.

 

Enquête bekendheid regels doorvaart windparken

Sinds 1 mei 2018 zijn drie windparken voor de Nederlandse kust toegankelijk voor schepen met een lengte tot 24 meter. Het gaat om het Offshore Windpark Egmond aan Zee (OWEZ), het Prinses Amalia Windpark (PAWP) en het windpark Luchterduinen (LUD). De windparken zijn toegankelijk onder strikte voorwaarden. 

Het Noordzeeloket onderzoekt de bekendheid met de regels voor doorvaart windparken op zee. Deze enquête is onderdeel van een evaluatie over doorvaart in de windparken op de Noordzee en kan bijdragen aan het beleid dat door de overheid wordt ontwikkeld voor de toekomstige windparken op zee.

Het invullen van de enquête duurt c.a. 8 minuten en kan via bit.ly/2kDz0Lh

Medische evacuatie van cruiseschip

Ook op vakantie kan je ziek worden of een ongeluk krijgen. Op het land bel je 112 of neem je contact op met een huisarts. Maar wat als je vakantie viert aan boord van een cruiseschip op zee en je wordt ziek?

Radio Medische Dienst
Aan boord van cruiseschepen is vaak een dokter aanwezig. Indien zij constateren dat de patiënt van boord moet, nemen ze via het Kustwachtcentrum contact op met de Radio Medische Dienst (RMD). Een RMD-arts neemt uiteindelijk de beslissing dat een patiënt van boord moet, een zogeheten ‘medische evacuatie’. Dit kan afhankelijk van de afstand en het type schip met een reddingboot van de KNRM of de SAR-helikopter.

UMC Groningen
Een gast aan boord van de AIDAperla had specialistische zorg op de wal nodig en werd van boord gehaald met de SAR-helikopter. De patiënt is naar het UMC Groningen gebracht. Bij een medische evacuatie wordt intensief samengewerkt tussen verschillende partijen om een patiënt van boord te halen en naar een ziekenhuis te brengen.

72 uur lang inspectievluchten

Afgelopen dagen nam het Kustwachtvliegtuig deel aan de ‘Coordinated Extended Pollution Control Operation (CEPCO)’. Tijdens de CEPCO werd 72 uur lang gevlogen binnen een zelfde gebied boven de Noordzee. Deze inspectievluchten werden uitgevoerd in internationaal verband door meerdere vliegtuigen. Vanuit de lucht werd gecontroleerd op met name verontreinigingen veroorzaakt door de scheepvaart.

Het Kustwachtvliegtuig

Verdrag
De CEPCO vloeit voort uit de Bonn Overeenkomst. De Bonn Overeenkomst is een internationaal verdrag en regelt de samenwerking van de kuststaten van de Noordzee bij de opsporing, melding en bestrijding van verontreiniging van de Noordzee door olie en andere schadelijke stoffen. Deze CEPCO was ook gericht op het intensiveren en vergroten van de samenwerking tussen de deelnemende landen.

Samenwerking
De deelnemende landen aan deze CEPCO waren Duitsland, Noorwegen, Zweden, Finland, Estland, Ierland en Nederland. De coördinatie van de operatie lag in handen van de Duitsers. De inspectievluchten werden gevlogen vanaf de luchthaven Nordholz in Duitsland. De Nederlandse crew was een mix van verschillende diensten. De vliegers waren afkomstig van de marine en de luchtmacht, de waarnemers van Rijkswaterstaat en de marechaussee. Ook ging een vliegtuigtechnicus mee van het onderhoudsbedrijf Jet Support.

 

Rotterdam sleept dode walvis naar kust

Betonningsvaartuig ms Rotterdam had vanmiddag een bijzondere sleep. Een schip had namelijk ruim 10 kilometer voor de kust van Hoek van Holland een dode walvisachtige gemeld. Dit bericht belandde bij het Kustwachtcentrum in Den Helder. Gezien het dier een gevaar opleverde voor de kleinere scheepvaart werd besloten om het dier daar weg te halen. De Rotterdam werd die kant op gestuurd. De bemanning maakte het dier vast aan de staart.


Het betonningsvaartuig Rotterdam met het gesleepte dode dier

Aanspoelen strand
Het dier werd richting de kust van Hoek van Holland gesleept, zodat het kon aanspoelen. Dat gebeurde later op de dag op het strand van Ter Heijde. Naturalis gaat woensdag de walvis op het strand bergen. Een tot twee keer per jaar spoelt er een walvis aan in Nederland.

ms Rotterdam op de Wereldhavendagen 2019

Wereldhavendagen
De bemanning van betonningsvaartuig ms Rotterdam was afgelopen weekend met hun schip op de Wereldhavendagen. Daar vertelden ze over hun werk, maar het slepen van walvisachtigen werd niet genoemd. Hierover kunnen ze volgend jaar weer vertellen...

 

Zes personen gered

Een zinkende boot en meerdere personen in het water. Dat bericht ontving het Kustwachtcentrum in Den Helder via de telefoon. De locatie was lastig te achterhalen in het gesprek met de Duitse opvarenden. Uiteindelijk werd bekend dat ze zich op de Noordzee bevonden, net buiten de Oosterscheldekering. Vier personen lagen in het water en twee personen zaten op de romp. Vervolgens werden de Kustwachthelikopter en reddingboten van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) gealarmeerd.

Door de reserveboot Koos van Messel van KNRM-station Neeltje Jans werd de omgeslagen boot snel gevonden en KNRM’ers haalden de zes opvarenden uit het water. Vervolgens werden ze met de reddingboot naar Neeltje Jans gebracht. Daar stonden ambulances klaar om de personen na te kijken.

Het zeegaande betonningsvaartuig Frans Naerebout was ook in de buurt en ging richting de locatie om te assisteren. Uiteindelijk heeft de Frans Naerebout de omgeslagen boot geborgen. Dit in samenwerking met de reddingboot Uly van KNRM-station Westkapelle. De boot is naar de haven van Neeltje Jans gebracht.

Kust&Zee Gids 2019-2020

Vereniging Kust & Zee werkt al bijna 30 jaar belangeloos aan de rijke kust en een gezonde zee. Jaarlijks brengen ze een gids uit met onderwerpen gerelateerd aan de Nederlandse kust en zee om deze een veilige, natuurlijke duurzame en leefbare plek te laten zijn. De Kustwacht heeft een bijdrage geleverd aan de editie 2019-2020. Op pagina 34 en 35 is een artikel te lezen over de aanstaande ontwikkelingen op de Noordzee.

Kust&Zee Gids 2019

Kust&Zee gids
De Kust&Zee gids verschijnt in een oplage van 200.000 stuks langs de gehele Nederlandse kust. Van Zeeland tot aan Schiermonnikoog. Je kunt ‘m onder meer tegenkomen op de veerboten naar de Waddeneilanden, VVV-kantoren, bezoekerscentra en op campings. Ook is deze natuurlijk digitaal  te lezen. 

Zeiljacht maakt water

Afgelopen vrijdag werd een noodoproep opgevangen voor de kust van Hoek van Holland. De exacte locatie was onbekend. Door omliggende scheepvaart werd meegeholpen met het lokaliseren van het schip. Ook het Kustwachtvliegtuig vloog richting de mogelijke locatie. Een passerend schip maakte uiteindelijk contact met het zeiljacht dat water maakte. De KNRM-boten van Hoek van Holland en Ter Heijde werden gealarmeerd om het zeiljacht te helpen.

Pomp
Twee KNRM’ers stapten bij aankomst direct aan boord en namen een pomp mee om het water uit de kuip te pompen. Er bleek een scheur in het scheepsvlak te zitten. Het jacht werd daarna naar Scheveningen gesleept, omdat het door de scheur uit het water gehaald moest worden.

Voorbereiding
De exacte locatie was onbekend door een slechte verbinding en doordat de oproep in gebrekkig Engels werd gedaan. Aan boord was enkel een handheld VHF. Deze werd door de VHF zend- en ontvangstlocatie in Scheveningen opgevangen, waardoor de positie van het zeiljacht in nood globaal bekend was. Reisvoorbereiding is van levensbelang.

 

Preventieve acties voor mogelijke tsunami kust

Het Kustwachtvliegtuig was bezig met een patrouillevlucht boven de Noordzee en kreeg plotseling te maken met stevige horizontale wind (‘windschering’). Het vliegtuig beschikt over een speciale radar om verontreinigingen op het water op te sporen. Dat gebeurt door onder andere verstoringen op het wateroppervlak waar te nemen. Tijdens de windvlaag zagen ze tegelijkertijd ook een verstoring op het wateroppervlak.

KNMI
De bemanning van het vliegtuig weet door nauwe contacten met het KNMI dat ze daar geïnteresseerd zijn in dergelijke weerfenomenen. Een foto werd daarom naar het weerinstituut gestuurd. Een meteoloog analyseerde de foto en de kenmerken (windsnelheid, windtoename en dergelijke) waren aanwezig voor het ontstaan van een ‘meteotsunami’. Het KNMI nam contact op met het Hydro Meteo Centrum (HMC) van Rijkswaterstaat. Het HMC verzorgt actuele hydrologische informatie over de Noordzee. Het HMC houdt bijvoorbeeld de golven op de Noordzee in de gaten.

Korte reactietijd
Gezien het relatief korte tijdsbestek dat de tsunami mogelijk aan land zou komen, werd de Kustwacht rond half 3 gewaarschuwd door het Hydro Meteo Centrum (HMC). De Kustwacht nam hier vervolgens actie op. Diverse reddingsbrigades langs de kust werden gewaarschuwd en een Kustwachthelikopter werd preventief de lucht in gestuurd. Het HMC hield de golven op de Noordzee in de gaten en uiteindelijk bleken die niet te komen. Er kwam dus geen tsunami.


Voorzorgsmaatregelen
Echter werd besloten om wel preventief te reageren door de betrokken partijen. Zo werden de strandposten van Katwijk aan Zee, Wijk aan Zee en IJmuiden geïnformeerd. Mede omdat de ‘meteotsunami’ binnen 30 minuten aan land zou komen indien deze daadwerkelijk zou zijn ontstaan.